Akçay |ALPAYLAR APART OTEL| Kazdağları Edremit Körfezi Ayvalık Güre Kaplıca Pansiyon Emlak - ERDEK’TE TÜRKİYE’NİN İLK ADA MÜZESİ KURULUYOR

ERDEK’TE TÜRKİYE’NİN İLK ADA MÜZESİ KURULUYOR

Olcay ÖZAL & ENVER DOLGUN / BALIKESİR

FOTOLUBalıkesir’in Erdek ilçesi çay bahçeleri karşısında bulunan Zeytinliada’da geçtiğimiz yıl başlatılan kazı çalışmaları bu sezonda da devam ediyor. Kazı Başkanlığını Yrd. Doç. Dr. Nurettin Öztürk’ün, Bakanlık temsilciğini ise Kuva-yi Milliye Müzesi Arkeologlarından Tarkan Özal’ın yaptığı çalışmalarda 25 kişiden oluşan bir ekip görev yapıyor. Kazı Başkanı Erzurum Atatürk Üniversitesi Öğretim Üyesi Yrd. Dr. Nurettin Uzer, adada 5. ve 6. Yüzyıllara tarihlenen Meryem Ana Kilisesi’nin de bulunduğuna dikkat çekerek. “Zeytinliada 12. ve 13. Yüzyıllarda yerleşim görmüş. Ancak adada Roma ve Bizans dönemine ait uygarlıklar, arkeoloji tarihi açısından son derece önemlidir. Kazı alanında kilisenin yanı sıra manastır, açık hava tapınma alanı ve çocukların vaftiz edildiği havuz başta olmak üzere birçok önemli yapıt bulunmaktadır” dedi.
Öztürk, adadaki çalışmaların tümünü iki yıl içinde tamamlayacaklarını sandığını belirterek, “Ada da bir ‘Arkeopark Projesi’ uygulamak için Koruma Kuruluna yaptığımız başvuru olumlu karşılandı. Projemiz onaylandı. Proje kapsamında adada yeşil alanlar, bilgi panoları, yürüme yolları, gezi ve seyir alanları, dürbünle izleme bölümleri ve çay bahçeleri bulunacaktır. Böylece Zeytinli Ada ülkemizin ilk “Ada Müzesi” olarak ziyarete açılacaktır” şeklinde konuştu. Öztürk, özellikle Hıristiyan dünyasının büyük ilgi göstereceğine inanılan bu Ada Müzesinin Erdek İlçesi’ne kültür turizmine büyük katkılar sağlayacağını kaydetti.
ZEYTİNLİADA ERDEK İÇİN HAZİNE DEĞERİNDE
Daha önce Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü’ne ait olan ve “Spor Toto” adası olarak da bilinen Zeytinliada, Erdek Belediyesinin tapulu malı olmuştu. Ada, Bedel Terbiyesi Genel Müdürlüğü tarafından yaz tatili için kamp yeri olarak kullanıldığı sıra da tarihi eserler üzerine çok sayıda kamp tesisleri inşa edilmişti. Zeytinliada’da yapılan kazılarda elde edilen bulgular sonucunda, hazine değerinde olduğu ve Hıristiyan dünyasının yeni hac yeri olarak kullanılacağı belirtildi.                                                                                                                        Zeytinliada üstünde 2 yıldan beri yoğun arkeolojik kazılar yapılarak ünlü Meryem Ana Kilisesi ve diğer tarihi eserlerin gün yüzüne çıkarılmasına çalışılıyor.                                                                                                                         Bursa Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından 1981 yılında 1. Derece SİT alanı ilan edilen Erdek Zeytinliada’da Erzurum Atatürk Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doçent Dr. Nurettin Öztürk başkanlığında 25 öğrenci tarafından 2 yıldan beri yapılan arkeolojik kazılarda Meryem Ana Kilisesine ait çok önemli bulgular gün yüzüne çıktı.
Öte yandan kazılara Balıkesir Valiliği,Erdek Kaymkamlığı ve Erdek Belediyesi’nin de sponsor olduğunu belirten Doç. Dr. Nurettin Öztürk, “Kazıların bitmesinden sonra tüm Hıristiyan aleminin ilgisini çekecek kilise nedeniyle gerçekleştirilecek restore projesinden sonra Zeytinliada’nın Erdek halkı için umut kapısı olacağına gönlüden inandığını söyleyerek kazılar 10 Eylül’de sona erecek” dedi.
GÜNAH ÇIKARMA ODASI VE VAFTİZ HAVUZU
İzmir Efes’deki Meryem Ana Kilisesinden sonra ikinci Meryem Ana Kilisesi olarak kabul edilen Erdek Zeytinliada Meryem Ana Kilisesinde 3 yıl içinde yapılan antik kazılar sonunda kilise, manastır, hamam, ayazma, yeraltı kilisesi, papaz mezarı, orkestra ile ayin odası ve açık hava tapınağı gün yüzüne çıktı.
Halen açma çalışmaları süren 10. Yüzyıl Bizans yapısı olan kilise içinde ortaya çıkan en ilginç bulgu; günah çıkarma odası bir nevi terapi odası ve haç motifli monolit beyaz mermerden oyulmuş vaftiz havuzuna rastlandı.
Bakanlık temsilcisi Arkeolog Tarkan Özal ise sürdürülen çalışmalar esnasında bir bütün halinde mozaik taşının bulunduğunu belirten Doç. Dr. Nurettin Öztürk, bu durumun sevindirici olduğunu ifade etti.
Kazıldıkça adeta tarih fışkıran adadaki kilise sütunların birinde İznik İlçesinin orijinal adı olan NIKIA yazısı da ortaya çıktı.
İZNİK’İN ORJİNAL ADI                                                                                          Kilisedeki orkestranın bulunduğu alanda bulunan üst yapıyı taşıyacak monolit sütunlar içinde ele geçen yazıt üzerindeki NIKIA yazıtını Doç. Dr. Öztürk şöyle açıkladı: “NIKIA yazıtı Bursa’nın İznik ilçesinin antik adıdır. İznik bu dönemde konsüllük yaptığı için (Genç Bizans Devri) konsül toplanarak bu adaya bir Meryem Ana Kilisesi yapılması için karar almış. Ayni yazıtın bir diğer uzantısını manastırın giriş şovelinde ele geçti”.
HACI OLMAK İSTEYENLER BURAYA

Şu anda Fener Rum Ortadoks Kilisesinde korunan yaklaşık 1 metre boyutlarında dünyada orijinali az olan Meryem Ana resminin Zeytinliada’daki Meryem Ana Kilisesinden gittiğini belirten Doç. Dr. Öztürk, “Buradaki Meryem Ana Kilisesinin Ortadoks kiliselerinden farkı, burada hac görevini tamamlayan bir unsur olarak diğerlerinden ayrılmaktadır. Antik kaynaklardan öğrendiğimize göre vasiyetinde insanlar Zeytinliada’ya gömülmeyi istiyorlar. İyi imkanlarla burası 5 yıl içinde turizme açılır. Hacı olmak isteyen Hıristiyan alemi buraya büyük ilgi gösterecekler. Kybele tapınağından, Roma tapınağına ve Meryem Ana Kilisesine giden üçlü bir yapım evresi var.”
Bu çok önemli kazılar için çalışmalar Balıkesir Valiliği, Erdek Belediyesi ve Kaymakamlığı ile Erdek halkı tarafından maddi ve manevi olarak destekleniyor. Ancak bu desteklerin kazının tam manasıyla gün yüzüne çıkması için fazla katkı yapmadığını belirten Kazı Başkanı Doçent Dr. Öztürk bu nedenle kültür sevgi ve millet sevgisi güçlü olar her vatandaştan yardım beklediğini sözlerine ekledi. Olcay ÖZAL